Ngày 25/12/2025, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư số 48/2025/TT-BKHCN hướng dẫn về quản lý và sử dụng tài nguyên Internet. Thông tư được xây dựng trên cơ sở Luật Viễn thông năm 2023 và các nghị định mới của Chính phủ về quản lý Internet và tài nguyên Internet, đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng của khung pháp lý điều chỉnh hoạt động đăng ký, khai thác và sử dụng tên miền, địa chỉ IP, số hiệu mạng (ASN) tại Việt Nam.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, Internet trở thành hạ tầng thiết yếu của mọi doanh nghiệp, việc hiểu đúng và tuân thủ các quy định tại Thông tư số 48/2025/TT-BKHCN có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ để bảo đảm tuân thủ pháp luật mà còn góp phần bảo vệ thương hiệu, nâng cao uy tín và hạn chế rủi ro pháp lý trong môi trường số.

1. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng - Doanh nghiệp là chủ thể trung tâm

Thông tư số 48/2025/TT-BKHCN hướng dẫn chi tiết các nội dung về đăng ký, phân bổ, cấp, sử dụng, hoàn trả, tạm ngừng, thu hồi, chuyển nhượng quyền sử dụng và giải quyết tranh chấp đối với tài nguyên Internet, bao gồm tên miền, địa chỉ IP và ASN

Đối tượng áp dụng của Thông tư rất rộng, bao gồm: Cơ quan nhà nước; Tổ chức chính trị - xã hội; Doanh nghiệp trong và ngoài nước hoạt động tại Việt Nam; Cá nhân trực tiếp tham gia hoặc có liên quan đến hoạt động Internet.

Với doanh nghiệp, Thông tư là căn cứ pháp lý trực tiếp điều chỉnh các hoạt động quen thuộc như: đăng ký tên miền “.vn”, sử dụng tên miền quốc tế, quản lý thông tin Whois, chuyển nhượng hoặc thay đổi chủ thể tên miền, cũng như xử lý các tình huống tranh chấp, thu hồi hoặc tạm ngừng hoạt động tên miền.

2. Nguyên tắc quản lý và sử dụng tài nguyên Internet – Bảo đảm an toàn, đúng mục đích và tôn trọng quyền lợi hợp pháp

Thông tư xác lập các nguyên tắc xuyên suốt trong quản lý và sử dụng tài nguyên Internet, trong đó có nhiều nội dung doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý

- Tài nguyên Internet phải được sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng, không xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác;

- Bảo đảm yêu cầu về chủ quyền quốc gia, an ninh, lợi ích quốc gia trên không gian mạng;

- Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính (phí, lệ phí) thì tài nguyên Internet mới được cấp hoặc duy trì sử dụng;

- Khuyến khích hợp tác quốc tế, đồng thời tuân thủ điều ước và thông lệ quốc tế.

Các nguyên tắc này thể hiện rõ quan điểm quản lý của Nhà nước: vừa tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp khai thác Internet phục vụ sản xuất, kinh doanh, vừa đặt ra hàng rào pháp lý để phòng ngừa hành vi lạm dụng Internet gây ảnh hưởng đến xã hội và môi trường kinh doanh lành mạnh.

3. Cấu trúc và phân loại tên miền “.vn”, giúp doanh nghiệp có thêm nhiều lựa chọn phù hợp

Một trong những nội dung nổi bật của Thông tư là quy định chi tiết về cấu trúc hệ thống tên miền quốc gia Việt Nam “.vn”

Theo đó, tên miền “.vn” được tổ chức đa dạng, bao gồm: Tên miền không dấu và tên miền tiếng Việt; Tên miền cấp 2 dùng chung theo lĩnh vực (như: com.vn, biz.vn, io.vn, ai.vn, ad.vn, on.vn…); Tên miền cấp 2 theo địa giới hành chính; Tên miền cấp 2 dùng riêng; Tên miền cấp 3.

Đáng chú ý, việc mở rộng và quy hoạch nhiều tên miền theo lĩnh vực mới (AI, IO, AP, AD, ON…) tạo thêm không gian lựa chọn linh hoạt cho doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp công nghệ, thương mại điện tử và kinh tế số. Doanh nghiệp có thể lựa chọn tên miền phù hợp với ngành nghề, định vị thương hiệu và chiến lược phát triển dài hạn.

4. Rõ ràng, minh bạch, thuận lợi trực tuyến trong việc đăng ký và xác lập quyền sử dụng tên miền

Thông tư tiếp tục khẳng định nguyên tắc “đăng ký trước được xét cấp trước”, đồng thời hướng dẫn chi tiết về điều kiện, hồ sơ và trình tự đăng ký tên miền.  Doanh nghiệp khi đăng ký tên miền cần lưu ý:

- Tên miền phải phù hợp với cấu trúc quy định, không vi phạm chủ quyền, đạo đức xã hội;

- Thông tin đăng ký phải chính xác, đầy đủ và được xác thực;

- Hồ sơ đăng ký chủ yếu thực hiện trực tuyến, có thể xác thực qua chữ ký số hoặc hệ thống định danh điện tử;

- Thời gian xử lý hồ sơ nhanh, tối đa 03 ngày làm việc.

Cách tiếp cận này giúp giảm đáng kể chi phí tuân thủ, tiết kiệm thời gian cho doanh nghiệp, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong quản lý tài nguyên Internet.

5. Bảo vệ tên miền liên quan đến chủ quyền, thương hiệu và lợi ích quốc gia

Thông tư dành dung lượng lớn quy định về danh mục và cơ chế bảo vệ tên miền quốc gia Việt Nam “.vn”

Các tên miền được bảo vệ bao gồm: Tên quốc gia, địa danh, tên tỉnh, thành phố; Tên cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội;Tên danh nhân, di sản văn hóa, biểu tượng quốc gia.

Đối với doanh nghiệp, quy định này giúp: Ngăn chặn tình trạng chiếm giữ, đầu cơ tên miền gây nhầm lẫn; Bảo vệ môi trường cạnh tranh lành mạnh; Hạn chế rủi ro pháp lý khi vô tình đăng ký tên miền thuộc diện bảo vệ.

Một điểm tiến bộ quan trọng của Thông tư là thừa nhận và hướng dẫn rõ ràng việc chuyển nhượng, tặng cho, góp vốn, thừa kế quyền sử dụng tên miền “.vn”

Tên miền được nhìn nhận như một loại tài sản, có thể tham gia vào các giao dịch dân sự, thương mại. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với: Doanh nghiệp mua bán, sáp nhập; Doanh nghiệp tái cấu trúc, chuyển đổi mô hình; Hoạt động đầu tư, góp vốn bằng tài sản số. Quy định rõ ràng giúp doanh nghiệp yên tâm khai thác giá trị kinh tế của tên miền, đồng thời giảm tranh chấp phát sinh.

6. Tạm ngừng, thu hồi tên miền - Doanh nghiệp cần chủ động tuân thủ

Thông tư cũng quy định cụ thể các trường hợp tạm ngừng hoặc thu hồi tên miền, như: vi phạm pháp luật, không cập nhật thông tin, hết hạn sử dụng, hoặc theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền

Để tránh rủi ro, doanh nghiệp cần: Thường xuyên cập nhật thông tin đăng ký; Gia hạn tên miền đúng hạn; Phối hợp kịp thời khi có yêu cầu từ cơ quan quản lý hoặc nhà đăng ký.

Thông tư số 48/2025/TT-BKHCN không chỉ là văn bản kỹ thuật mà còn mang ý nghĩa chính sách sâu sắc: Hoàn thiện hành lang pháp lý cho kinh tế số; Tạo môi trường Internet an toàn, minh bạch; Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp trên không gian mạng; Góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong lĩnh vực Internet.

Thông tư số 48/2025/TT-BKHCN là văn bản quan trọng mà mọi doanh nghiệp có hoạt động trên môi trường Internet cần nghiên cứu kỹ và chủ động tuân thủ. Việc nắm vững các quy định không chỉ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý mà còn khai thác hiệu quả hơn giá trị của tài nguyên Internet phục vụ phát triển bền vững trong thời kỳ chuyển đổi số.