Sau gần 05 năm triển khai Thông tư số 95/2020/TT-BTC và hơn 03 năm thực hiện Thông tư số 06/2022/TT-BTC, công tác giám sát giao dịch và giám sát tuân thủ trên thị trường chứng khoán đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao tính minh bạch, kỷ cương và hiệu quả hoạt động của thị trường. Tuy nhiên, trong bối cảnh hệ thống pháp luật về chứng khoán tiếp tục được sửa đổi, bổ sung, cùng với yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý, giám sát thị trường, một số quy định tại hai Thông tư nêu trên đã phát sinh những điểm cần rà soát, điều chỉnh cho phù hợp với thực tiễn. Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính đã xây dựng dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 95/2020/TT-BTC và Thông tư số 06/2022/TT-BTC nhằm tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý, nâng cao hiệu quả giám sát và bảo đảm sự vận hành an toàn, lành mạnh của thị trường chứng khoán.

Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 95/2020/TT-BTC và Thông tư số 06/2022/TT-BTC với một số nội dung sửa đổi chính như sau:

Về sửa đổi, bổ sung Thông tư số 95/2020/TT-BTC:

Dự thảo sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số cụm từ tại Điều 3 về giải thích từ ngữ như: sửa đổi thuật ngữ “giao dịch nghi vấn” để phù hợp với thực tiễn triển khai công tác giám sát; bỏ cụm từ “giao dịch vi phạm” do không được đề cập tại các nội dung của Thông tư số 95/2020/TT-BTC. Điều chuyển nội dung quy định về “giám sát giao dịch liên thị trường” tại Điều 9 vào Điều 3 về giải thích từ ngữ cho phù hợp, thống nhất tại văn bản.

Dự thảo bổ sung Điều 3a quy định về nguyên tắc tổ chức công tác giám sát giao dịch chứng khoán nhằm phân định, làm rõ công tác tổ chức giám sát giao dịch theo 03 cấp giám sát theo quy định tại Luật Chứng khoán, tạo cơ sở pháp lý thống nhất, đồng bộ cho UBCKNN, SGDCK Việt Nam và các công ty con và VSDC và các thành viên giao dịch trong tổ chức và vận hành mô hình giám sát ba cấp; phân định rõ trách nhiệm, phạm vi giám sát của các chủ thể giám sát, tăng cường tính phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các chủ thể giám sát giao dịch.

Dự thảo bổ sung vào Điều 4 trách nhiệm của UBCKNN trong việc xử lý và phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý  đối với các hành vi vi phạm về giao dịch chứng khoán và trong việc hướng dẫn về định dạng dữ liệu, phương tiện trao đổi dữ liệu số giữa UBCKNN, VNX và công ty con và VSDC để đảm bảo thống nhất trong quá trình triển khai cung cấp thông tin, dữ liệu.

Dự thảo bổ sung vào Điều 4, Điều 7, Điều 23 quy định về vai trò cảnh báo liên quan đến công tác giám sát giao dịch cho phù hợp với quyền hạn và nghĩa vụ của 03 cấp giám sát nhằm phòng ngừa, nâng cao vai trò và hiệu quả trong công tác giám sát giao dịch trên TTCK.

Dự thảo bổ sung vào Điều 7 về quyền và nghĩa vụ của SGDCK Việt Nam trong việc giám sát giao dịch liên thị trường để phù hợp với thực tiễn triển khai tại cấp giám sát thứ 2.

Dự thảo sửa đổi Điều 20 về phương thức một số báo cáo bằng phương thức điện tử (bỏ hình thức nộp báo cáo bản giấy) theo phương án cắt giảm, đơn giản hóa trong lĩnh vực chứng khoán kèm theo Quyết định số 412/QĐ-TTg (tại mục VI), nhằm tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp.

Dự thảo sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ một số cụm từ, biểu mẫu và Phụ lục cho phù hợp với Luật Chứng khoán, Luật số 56/2024/QH15, nội dung sửa đổi tại dự thảo Thông tư và thực tiễn triển khai công tác giám sát giao dịch như: thay cụm từ “khả năng vi phạm pháp luật” thành cụm từ “dấu hiệu vi phạm pháp luật”; thay cụm từ “Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam” thành cụm từ “Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam và công ty con”;  thay cụm từ “Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam và các công ty con” thành cụm từ “Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam và công ty con”; thay cụm từ “bất thường” thành cụm từ “nghi vấn” (tại điểm c khoản 3 Điều 7; khoản 4 Điều 10;  Điều 14 Thông tư số 95/2020/TT-BTC);  thay cụm từ “phê duyệt” thành cụm từ “chấp thuận”; bỏ cụm từ “các ngưỡng giám sát tỷ lệ sử dụng tài sản ký quỹ”, Phụ lục I, II kèm theo Thông tư 95/2020/TT-BTC.

Về sửa đổi, bổ sung Thông tư số 06/2022/TT-BTC:

Dự thảo sửa đổi một số nội dung phù hợp với quy định tại Luật Chứng khoán và Luật số 56/2024/QH15, như: sửa đổi khoản 2 Điều 2 liên quan đến việc chấp thuận các quy chế nghiệp vụ của SGDCK Việt Nam, VSDC và bỏ nội dung chấp thuận các văn bản khác trong lĩnh vực chứng khoán; sửa đổi khoản 3 Điều 6 liên quan đến thực hiện phân cấp nghĩa vụ báo cáo đối với công ty con của VSDC; sửa đổi khoản 6 Điều 9 để làm rõ phạm vi giám sát của UBCKNN đối với SGDCK chỉ bao gồm các hoạt động nghiệp vụ của SGDCK cho phù hợp với quy định tại điểm d khoản 1 Điều 9 Luật Chứng khoán, được sửa đổi, bổ sung tại khoản 2 Điều 1 Luật số 56/2024/QH15; sửa đổi, bổ sung khoản 10 Điều 11 về giám sát tỷ lệ sở hữu nước ngoài; bổ sung công ty con của VSDC là đối tượng giám sát tại khoản 16 Điều 11.

Dự thảo sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 8 và khoản 2 Điều 9 theo hướng bổ sung nghĩa vụ báo cáo, công bố thông tin của SGDCK Việt Nam và công ty con vào nội dung giám sát tuân thủ của UBCKNN đối với SGDCK Việt Nam và công ty con trong giám sát hoạt động nghiệp vụ tại SGDCK Việt Nam, đảm bảo thể hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của UBCKNN trong hoạt động quản lý, giám sát SGDCK Việt Nam và công ty con;

Dự thảo sửa đổi, bổ sung khoản 3, khoản 7 Điều 11 cho phù hợp với quy định của pháp luật liên quan đến hoạt động đăng ký, bù trừ và thanh toán chứng khoán.

Dự thảo sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ một số cụm từ, biểu mẫu và Phụ lục cho phù hợp với Luật Chứng khoán, Luật số 56/2024/QH15 và các văn bản quy định chi tiết, nội dung sửa đổi tại dự thảo Thông tư và thực tiễn triển khai công tác giám sát tuân thủ như: thay cụm từ “thay đổi đăng ký chứng khoán” bằng cụm từ “điều chỉnh thông tin số lượng chứng khoán”, thay thế cụm từ “ Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam” bằng cụm từ “ Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam và công ty con”;  thay thế cụm từ “Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam và các công ty con” bằng cụm từ “Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam và công ty con”…

Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư số 95/2020/TT-BTC và Thông tư số 06/2022/TT-BTC đã tập trung hoàn thiện các quy định liên quan đến tổ chức mô hình giám sát ba cấp, làm rõ trách nhiệm, phạm vi giám sát của các chủ thể tham gia thị trường, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực chứng khoán. Các nội dung sửa đổi, bổ sung không chỉ bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ với Luật Chứng khoán và các văn bản pháp luật mới ban hành, mà còn đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong công tác giám sát giao dịch và giám sát tuân thủ. Khi được ban hành và triển khai, Thông tư sẽ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường tính minh bạch và ổn định, qua đó thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam./.