Trong bối cảnh cải cách mạnh mẽ nền tài chính công, đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý ngân sách nhà nước, việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về quản lý tiền mặt, giấy tờ có giá và tài sản quý trong hệ thống Kho bạc Nhà nước là yêu cầu cấp thiết. Thực tiễn hoạt động những năm gần đây cho thấy, cùng với sự gia tăng về quy mô giao dịch, giá trị thanh toán và mức độ đa dạng của các chủ thể tham gia (các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp, tổ chức tín dụng, nhà thầu…), các rủi ro về an toàn tài sản, gian lận, sai sót trong quản lý kho quỹ cũng ngày càng tiềm ẩn.

Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 125/2025/TT-BTC ngày 23/12/2025, sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 33/2017/TT-BTC. Thông tư mới không chỉ hoàn thiện cơ chế quản lý nội bộ của hệ thống Kho bạc Nhà nước mà còn tác động trực tiếp đến doanh nghiệp, tổ chức khi thực hiện giao dịch tiền mặt, giấy tờ có giá, tài sản quý với Kho bạc Nhà nước.

Việc nghiên cứu, nắm vững các nội dung của Thông tư là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp, đơn vị sử dụng ngân sách chủ động tuân thủ quy định pháp luật, giảm thiểu rủi ro, bảo đảm an toàn trong quá trình giao dịch và thanh toán với Kho bạc Nhà nước.

1. Làm rõ khái niệm và phạm vi tài sản quản lý

Một trong những điểm đáng chú ý của Thông tư 125/2025/TT-BTC là việc mở rộng và làm rõ khái niệm “tài sản quý”. Theo quy định mới, tài sản quý không chỉ bao gồm vàng, bạc, đá quý, kim loại quý mà còn bao gồm ngoại tệ tiền mặt và các loại tài sản quý khác.

Quy định này có ý nghĩa quan trọng trong thực tiễn, đặc biệt đối với: Doanh nghiệp có giao dịch nộp - rút ngoại tệ tiền mặt qua Kho bạc Nhà nước; Các tổ chức, đơn vị tham gia xử lý tài sản xác lập quyền sở hữu toàn dân; Doanh nghiệp, nhà thầu tham gia dự án sử dụng vốn nhà nước có liên quan đến tài sản đặc thù.

Việc xác định rõ phạm vi tài sản giúp doanh nghiệp hiểu đúng đối tượng quản lý, chủ động chuẩn bị hồ sơ, thủ tục và tuân thủ các yêu cầu về an toàn tài sản khi giao dịch với Kho bạc.

2. Hoàn thiện mô hình tổ chức quản lý kho tiền và trách nhiệm cá nhân

Thông tư đã sửa đổi, bổ sung quy định về thành phần Ban Quản lý kho tiền tại Kho bạc Nhà nước và Kho bạc Nhà nước khu vực, bảo đảm nguyên tắc phân công - phân nhiệm - kiểm soát chéo rõ ràng.

Mặc dù đây là quy định nội bộ của hệ thống Kho bạc, nhưng đối với doanh nghiệp, nội dung này mang ý nghĩa gián tiếp rất lớn:

- Tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình trong quản lý tiền, tài sản;

- Giảm thiểu nguy cơ sai sót, chậm trễ hoặc tranh chấp phát sinh trong quá trình giao nhận tiền mặt;

- Nâng cao mức độ tin cậy của doanh nghiệp đối với hệ thống Kho bạc Nhà nước khi thực hiện các giao dịch tài chính có giá trị lớn.

3. Quy định rõ ràng hơn về ủy quyền trong quản lý tiền mặt, tài sản quý

Thông tư 125/2025/TT-BTC quy định chặt chẽ hơn về việc ủy quyền thực hiện công tác quản lý tiền mặt, giấy tờ có giá, tài sản quý. Việc ủy quyền phải: Được chấp thuận bằng văn bản; Giới hạn trong thời gian cụ thể; Không được ủy quyền lại.

Quy định này góp phần nâng cao tính an toàn pháp lý cho các giao dịch giữa Kho bạc Nhà nước với doanh nghiệp. Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp từng gặp vướng mắc khi giao dịch với người được ủy quyền không đúng thẩm quyền hoặc hồ sơ ủy quyền không hợp lệ, dẫn đến kéo dài thời gian xử lý. Thông tư mới giúp hạn chế tối đa những rủi ro này.

4. Siết chặt yêu cầu về cơ sở vật chất, an toàn kho tiền

Các quy định mới về cấu trúc kho tiền (cửa kho hai lớp, khóa số, yêu cầu an toàn…) thể hiện rõ định hướng tăng cường bảo vệ tài sản nhà nước và tài sản của các tổ chức, doanh nghiệp gửi tại Kho bạc Nhà nước.

Đối với doanh nghiệp, điều này đồng nghĩa với việc: Tiền mặt, giấy tờ có giá gửi hoặc giao dịch qua Kho bạc được bảo đảm an toàn ở mức cao hơn; Tăng niềm tin khi thực hiện các giao dịch nộp - rút tiền mặt, đặc biệt với các khoản chi trả lớn.

5. Quy định chặt chẽ hơn đối với khách hàng khi nhận tiền mặt

Một điểm mới tác động trực tiếp đến doanh nghiệp là yêu cầu khách hàng khi nhận tiền mặt phải xuất trình thẻ căn cước công dân hoặc căn cước điện tử mức độ 02, ghi rõ họ tên, ký xác nhận và kiểm đếm tiền ngay tại quầy giao dịch.

Quy định này giúp phòng ngừa rủi ro giả mạo người nhận tiền; Bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp khi cử người đi giao dịch; Hạn chế tranh chấp, khiếu nại liên quan đến thiếu, thừa tiền sau khi rời quầy giao dịch.

Doanh nghiệp cần quán triệt nội dung này tới cán bộ được cử đi giao dịch, chuẩn bị đầy đủ giấy tờ và thực hiện đúng quy trình theo quy định.

Thông tư bổ sung các quy định cụ thể về phương tiện vận chuyển chuyên dùng, lực lượng bảo vệ, áp tải khi vận chuyển tiền mặt, giấy tờ có giá, tài sản quý.

Đối với doanh nghiệp, đặc biệt là các đơn vị thường xuyên thực hiện: Nộp tiền mặt vào Kho bạc; Nhận tiền mặt chi trả cho dự án, công trình; Giao dịch tài chính tại địa bàn xa trụ sở chính, thì các quy định này góp phần giảm thiểu rủi ro mất an toàn tài sản, đồng thời nâng cao tính chuyên nghiệp, minh bạch trong quá trình giao dịch.

7. Tăng cường kiểm kê, xử lý kịp thời thừa - thiếu tài sản

Thông tư quy định rõ trách nhiệm kiểm kê, báo cáo và xử lý khi xảy ra thừa, thiếu, mất tiền, đặc biệt với các vụ việc có giá trị từ 50 triệu đồng trở lên.

Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để: Doanh nghiệp bảo vệ quyền lợi khi phát sinh sự cố liên quan đến giao dịch tiền mặt; Kho bạc Nhà nước kịp thời phối hợp xử lý, hạn chế kéo dài ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Từ những nội dung trên có thể thấy, Thông tư 125/2025/TT-BTC không chỉ là văn bản quản lý nội bộ của Kho bạc Nhà nước mà còn có tác động trực tiếp, sâu rộng đến doanh nghiệp, tổ chức khi tham gia giao dịch tài chính với ngân sách nhà nước. Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật, phổ biến quy định mới cho bộ phận tài chính – kế toán; Rà soát lại quy trình cử người đi giao dịch với Kho bạc; Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý, giấy tờ tùy thân, giấy giới thiệu; Phối hợp chặt chẽ với Kho bạc Nhà nước để đảm bảo giao dịch an toàn, đúng quy định.

Thông tư số 125/2025/TT-BTC là bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống pháp luật về quản lý tiền mặt, giấy tờ có giá và tài sản quý, góp phần nâng cao tính an toàn, minh bạch và hiệu quả trong quản lý tài chính công. Đối với doanh nghiệp, việc hiểu đúng và tuân thủ đầy đủ các quy định của Thông tư không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là giải pháp thiết thực để bảo vệ quyền lợi, giảm rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh trong quá trình giao dịch với Kho bạc Nhà nước.