Ngày 09/02/2021, thực hiện chỉ đạo của Bộ Tư pháp, Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Tư  ban hành Văn bản số 135/STP-THPL về việc tổng kết tổng kết 08 năm thi hành Nghị định số 111/2013/NĐ-CP ngày 30/9/2013 của Chính phủ quy định chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn và Nghị định số 56/2016/NĐ-CP ngày 29/6/2016 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 111/2013/NĐ-CPNgày 09/02/2021, thực hiện chỉ đạo của Bộ Tư pháp, Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Tư  ban hành Văn bản số 135/STP-THPL về việc tổng kết tổng kết 08 năm thi hành Nghị định số 111/2013/NĐ-CP ngày 30/9/2013 của Chính phủ quy định chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn và Nghị định số 56/2016/NĐ-CP ngày 29/6/2016 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 111/2013/NĐ-CPNgày 09/02/2021, thực hiện chỉ đạo của Bộ Tư pháp, Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Tư  ban hành Văn bản số 135/STP-THPL về việc tổng kết tổng kết 08 năm thi hành Nghị định số 111/2013/NĐ-CP ngày 30/9/2013 của Chính phủ quy định chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn và Nghị định số 56/2016/NĐ-CP ngày 29/6/2016 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 111/2013/NĐ-CPNgày 09/02/2021, thực hiện chỉ đạo của Bộ Tư pháp, Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Tư  ban hành Văn bản số 135/STP-THPL về việc tổng kết tổng kết 08 năm thi hành Nghị định số 111/2013/NĐ-CP ngày 30/9/2013 của Chính phủ quy định chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn và Nghị định số 56/2016/NĐ-CP ngày 29/6/2016 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 111/2013/NĐ-CP.

Theo đó, các sở, ngành: Công an tỉnh; Lao động Thương binh và Xã hội, Y tế và Tư pháp; Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố tiến hành tổng kết 08 năm thi hành Nghị định số 111/2013/NĐ-CP ngày 30/9/2013 của Chính phủ và Nghị định số 56/2016/NĐ-CP ngày 29/6/2016  của Chính phủ trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn hoặc lĩnh vực do cơ quan, đơn vị, địa phương mình quản lý.

Kết quả sau 8 năm thi hành Nghị định số 111/2013/NĐ-CP ngày 30/9/2013 của Chính phủ quy định chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn và Nghị định số 56/2016/NĐ-CP ngày 29/6/2016 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 111/2013/NĐ-CP tại tỉnh Thái Nguyên:

Về công tác chỉ đạo triển khai thực hiện: Trên cơ sở Nghị định số 111/2013/NĐ-CP  ngày 30/9/2013 của Chính phủ quy định chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn và các Thông tư hướng dẫn thi hành (Thông tư số 20/2014/TT-BTP ngày 25/9/2014 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp; Thông tư số 48/2014/TT-BCA ngày 17/10/2014 của Bộ trưởng Bộ Công an), UBND tỉnh đã ban hành các văn bản chỉ đạo triển khai thực hiện như: Công văn số 541/UBND-NC ngày 15/11/2013 về thực hiện Nghị định số 111/2013/NĐ-CP ngày 30/9/2013 của Chính phủ. Ngoài ra UBND tỉnh chỉ đạo Sở Tư pháp ban hành các văn bản hướng dẫn các cơ quan, đơn vị, địa phương tích cực triển khai thực hiện Nghị định số 111/2013/NĐ-CP một cách đồng bộ, hiệu quả.

Trong thời gian 8 năm, các cấp, các ngành trên địa bàn tỉnh đã tập trung triển khai thi hành nghiêm túc các quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính nói chung và áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn nói riêng, góp phần quan trọng trong việc phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý nghiêm minh mọi hành vi vi phạm pháp luật hành chính. Nhận thức của các tổ chức, cá nhân về công tác quản lý xử lý vi phạm hành chính được nâng cao; bảo đảm trật tự, kỷ cương trong quản lý xã hội; bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân; nâng cao năng lực, hiệu quả quản lý nhà nước bằng pháp luật.

Để triển khai có hiệu quả Nghị định số 111/2013/NĐ-CP, trong 08 năm qua UBND tỉnh luôn xác định chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn là một trong những biện pháp trọng tâm trong công tác phòng, ngừa tội phạm nên đã tích cực chỉ đạo các ban, ngành, đơn vị có liên quan, các huyện, thị xã, thành phố tham mưu cấp ủy Đảng, chính quyền cùng cấp áp dụng đồng bộ các biện pháp để công tác xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn mang lại hiệu quả cao. Từ đó phát huy sức mạnh tổng hợp của các ban, ngành, đoàn thể và nhân dân trong tổ chức triển khai thực hiện biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường.

Kết quả cụ thể:

Công tác tuyên truyền, phổ biến Nghị định số 111/2013/NĐ-CP

Sau khi Nghị định số 111/2013/NĐ-CP ngày 30/9/2013 của Chính phủ quy định chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn có hiệu lực thi hành, UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành có liên quan và UBND các huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn triển khai thi hành các nội dung của Nghị định số 111/2013/NĐ-CP và tổ chức tuyên truyền, phổ biến cho toàn thể cán bộ, công chức và nhân dân trên địa bàn thông qua các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, giao ban định kỳ, đăng tải trên website của cơ quan, đơn vị, địa phương, nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cán bộ, công chức, người dân trong thực hiện áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn, nhằm giáo dục, răn đe các đối tượng vi phạm pháp luật góp phần giữ vững tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội của tỉnh. Tại tỉnh, Sở Tư pháp đã phối hợp với Công an tỉnh tổ chức 09 lớp tập huấn nghiệp vụ áp dụng các biện pháp xử lý hành chính: Giáo dục tại xã, phường, thị trấn và Đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc với hơn 1.000 người tham dự. Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật tỉnh đã tổ chức 11 hội nghị và lớp tập huấn cho hơn 1.640 lượt người tham gia, trong đó có lồng ghép chuyên đề về áp dụng biện pháp xử lý hành chính. Các huyện, mỗi huyện tổ chức 02 lớp tập huấn cho đối tượng có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính và công chức Tư pháp – Hộ tịch trên địa bàn với tổng số 18 lớp với hơn 1.000 tham gia.

Trong 08 năm triển khai thi hành Nghị định số 111/2013/NĐ-CP, tổng số đối tượng bị lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh là 5.250 đối tượng, cụ thể:

Có thể thấy số đối tượng bị lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh trong 08 năm vừa qua có tăng giảm theo các năm, nhưng tình hình thi hành các quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn rất triệt để. Qua đó cho thấy công tác tham mưu, tổ chức thực hiện ngày càng đi vào chiều sâu, chất lượng, hiệu quả; trình độ, năng lực của cán bộ công chức không ngừng được nâng lên; trình tự hồ sơ, thủ tục thực hiện ngày càng chặt chẽ đúng theo quy định của pháp luật. Biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn luôn được sự đồng tình và ủng hộ của nhân dân trong quá trình tổ chức thực hiện. Đây là biện pháp mang tính giáo dục, thuyết phục, răn đe đối tượng rất cao, giúp đối tượng nhanh chóng khắc phục khuyết điểm, tiến bộ nhanh hơn. Ngoài ra, còn dạy nghề và tạo việc làm để đối tượng phát triển kinh tế gia đình, ổn định cuộc sống, làm hạn chế tình trạng tái phạm của đối tượng, không để phát sinh tội phạm, góp phần quan trọng trong công tác phòng, ngừa và đấu tranh ngăn chặn có hiệu quả các loại tội phạm, bảo đảm ổn định tình hình an ninh chính trị và trật tự, an toàn xã hội tại địa phương.

Tuy nhiên, bên cạnh đó có những khó khăn, vướng mắc, bất cập trong tổ chức thực hiện các nội dung của Nghị định số 111/2013/NĐ-CP và Thông tư số 20/2014/TT-BTP như: 

- Việc lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn do Trưởng công an xã lập. Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn, Chủ tịch UBND cấp xã giao hồ sơ cho công chức tư pháp - hộ tịch kiểm tra tính pháp lý của hồ sơ theo quy định tại khoản 3 Điều 16 của Nghị định số 111/2013/NĐ-CP trước khi ra quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn. Tuy nhiên, trên thực tế, do công chức Tư pháp – Hộ tịch cấp xã đảm nhận quá nhiều đầu việc của công tác Tư pháp nên việc kiểm tra tính pháp lý của hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn gặp khó khăn, nhất là ở những đơn vị cấp xã có 01 công chức Tư pháp – Hộ tịch.

- Việc áp dụng biện pháp xử lý vi phạm hành chính theo Nghị định số 111/2013/NĐ-CP quy định trong thời gian 30 ngày chờ làm thủ tục cai nghiện, các đối tượng cai nghiện sẽ được giao cho các tổ chức chính trị - xã hội (Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ…); Tuy nhiên, các tổ chức này lại không có chuyên môn về y tế, thiếu cơ sở vật chất để đáp ứng yêu cầu công tác quản lý người nghiện ma túy.

- Đối với đối tượng là người nghiện ma túy, muốn đưa đối tượng đi cai nghiện bắt buộc, đầu tiên phải xác định tình trạng nghiện rồi xử phạt hành chính, sau đó đưa về giáo dục tại xã, phường, thị trấn; nếu tái nghiện mới đưa đi cai bắt buộc. Tuy nhiên, việc xác định tình trạng nghiện của đối tượng do Nghị định quy định “Thẩm quyền xét nghiệm phải là y, bác sĩ có chứng chỉ hành nghề và phải qua khóa tập huấn”, quy định này chưa thể đáp ựng được với y, bác sỹ các trạm y tế xã vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế khó nên việc xác định tình trạng người nghiện ma túy ở các địa bàn này để đưa đi giáo dục còn gặp rất nhiều khó khăn.

Ngoài ra còn có những khó khăn, vướng mắc, bất cập khác như: Một số xã, phường, thị trấn chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng và tác dụng của biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn. Mặt khác, công tác tuyên truyền, cảm hóa, giáo dục, vận động đối tượng của một số ban ngành, đoàn thể chưa được thường xuyên, liên tục; chưa nắm được tâm tư, tình cảm, nguyện vọng của đối tượng để có biện pháp cảm hóa, giáo dục phù hợp; Ý thức chấp hành pháp luật của một số người dân chưa được cao. Một số bộ phận nhân dân chưa tích cực trong việc phối hợp cùng với chính quyền địa phương thực hiện biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn nhất là đối với các gia đình có con em vi phạm đang bị áp dụng biện pháp này; Cán bộ trực tiếp làm công tác quản lý, cảm hóa giáo dục các đối tượng bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn một số còn hạn chế về kiến thức và kỹ năng trong cảm hóa, giáo dục, từ đó ít nhiều ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện biện pháp này tại địa phương; Trong thời gian đầu giáo dục, quản lý đối tượng, một số đối tượng có thái độ chống đối, thường tỏ ra ngoan cố, không nhận thức được hành vi sai phạm của mình, ít quan tâm đến việc viết báo cáo cho người trực tiếp quản lý, giáo dục, trong những trường hợp đó thì cha, mẹ đối tượng lại là người viết thay. Một số trường hợp thường xuyên vắng mặt tại địa phương mà không trình báo và làm các thủ tục theo quy định. Các đối tượng là những người có trình độ học vấn (đã tốt nghiệp trung học phổ thông), hiểu biết pháp luật, nhận thức được hành vi sai phạm của mình nhưng vẫn cố tình sai phạm, vi phạm an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

Nguyên nhân của những khó khăn, vướng mắc là do: Một số trường hợp các đối tượng là người đã từng bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn nhưng sau khi hết thời hạn để được xem như là chưa bị áp dụng biện pháp giáo dục thì lại tiếp tục vi phạm pháp luật nên hiệu quả chưa cao. Công tác chỉ đạo, hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiện biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn của một số UBND xã, phường, thị trấn thiếu quyết liệt, chưa nghiêm túc. Kỹ năng, nghiệp vụ của một số cán bộ công chức làm công tác cảm hóa, giáo dục đối tượng ít được tập huấn chuyên sâu về lĩnh vực này nên còn hạn chế.